IPA jest siecią analogiczną do Ostoi Ptasich (Important Bird Areas - IBA) – wyznaczanie tworzących ją obszarów ostojowych odbywa się etapowo w odniesieniu zarówno do Europy jako całości jak i w odniesieniu do poszczególnych krajów. W tym sensie sieć ma charakter otwarty – lista tworzących ją ostoi jest stale uzupełniana i aktualizowana.
W dobie, gdy na całym świecie obserwujemy dramatyczne ubożenie różnorodności biologicznej w wyniku wymierania gatunków w skali regionów i całych zasięgów, działalność mająca na celu poznanie i zachowanie tej różnorodności staje się coraz bardziej paląca. Najpewniejszą formą zabezpieczenia różnorodności biologicznej i podtrzymujących ją procesów są odpowiednio duże obszary objęte ochroną prawną i troską społeczności zarówno lokalnej jak i międzynarodowej. Sieć obszarów prawnie chronionych jest rozwijana w Polsce od lat kilkudziesięciu. Oparta jest na systemie parków narodowych, krajobrazowych, rezerwatów, obszarów chronionego krajobrazu, użytków ekologicznych i in.
W związku z akcesją do Unii Europejskiej znacząca część chronionych dotychczas obszarów ważnych z punktu widzenia zachowania różnorodności gatunków ptaków oraz siedlisk i wybranych gatunków roślin włączona została do ogólnoeuropejskiej sieci NATURA 2000.W tej sytuacji można by zapytać czy istnieje potrzeba tworzenia kolejnej sieci obszarów przyrodniczo cennych, jaką jest sieć “Ostoje Roślinne” w Europie (IPA – Important Plant Areas)? Odpowiedzi twierdzącej udziela funkcjonująca od lat analogiczna sieć Ostoi Ptasich (IBA – Important Bird Areas).
Pomijając ważne skądinąd różnice w kryteriach wyróżniania ostoi roślinnych w stosunku do innych form ochrony obszarowej, na podkreślenie zasługuje fakt, że wyróżnione ostoje roślinne IPA nie mają z tego tytułu, jak dotychczas, żadnego umocowania formalnego w istniejących systemach prawnych. Pozwala to omijać, szczególnie na wstępnych etapach podejmowania ochrony, skomplikowane procedury prawne i wielostopniowe, najczęściej długotrwałe uzgodnienia, nierzadko kończące się fiaskiem.Równocześnie, wyznaczone obszary ostojowe, ze względu na udokumentowaną ich wartość w ochronie różnorodności szaty roślinnej kontynentu, stają się przedmiotem bardzo skutecznych (choć często nieformalnych) działań ochronnych ze strony społeczności zarówno międzynarodowej jak i lokalnej. Stąd forma ta nie tylko doskonale uzupełnia istniejącą ochronę prawną, ale także uczestniczy w wyznaczaniu obiektów, które dopiero z czasem zostaną nią objęte; sprzyja także pozyskiwaniu międzynarodowych środków pomocowych służących ochronie.
Kryterium A: obecność gatunków roślin i grzybów zagrożonych w skali europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków endemicznych i rzadkich gatunków reliktowych.
Kryterium B: obecność biotopu reprezentatywnego i szczególnie bogatego w gatunki charakterystyczne, endemiczne lub rzadkie.
Kryterium C: obecność szczególnie cennych pod względem botanicznym i zagrożonych w skali europejskiej typów biotopów.
- wszystkie 23 parki narodowe
- 57 parków krajobrazowych
- ponad 30 rezerwatów i obszarów chronionego krajobrazu
Aż 47% obszarów ostojowych to obiekty nie objęte siecią NATURA 2000
Zobacz: spis ostoi oraz mapę ich rozmieszczenia.